زانستی تەجوید


تەجوید(یاساکانی لام (أحكام أللام

یاساکانی لام (أحكام أللام)
 لام لە قورئانی پیرۆزدا بەچەند جۆرێک هاتووە و چەند یاسایەکی هەیە کە ئەمانەن:
 یەکەم: (ألـ)ی ناسین یان لامی پێناسە کردن (لام ألتّعريف): لامێکی زەنە (سکون)دارە، عەرەب تەنها لە پێش ناوە (ألإسم)وە دایدەنێت بۆ ناسینەوەی (ألتعريف) وە (هەمزەی وەصلی) فەتحەداری پێش دەکەوێت، هەمزەکە هەموو کاتێک لە نوسیندا هەیە و بەڵام لە گوتندا تەنها لەدەست پێکردندا دەردەکەوێت. ئەم لامی (ناسینە)ش دوو یاسا (حکم)ی هەیە:

١ــ ئاشکرا (إظهار) دەکرێت ئەگەر لەدوایەوە ئەم پیتانە بێت: (هەمزە (ء)، ب، غ، ح، ج، ك، و، خ، ف، ع، ق، ي، م، هـ) کە کۆ دەبنەوە لە ڕستەی (أَبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقيمَه).ژمارەیان (١٤) پیتە.
ئەم (لام)ـە پێی دەگوترێ لامی قەمەری (أللّام ألقمريةکلیکم لەسەر بکە) و دەبێ ئاشکرا بکرێت و نیشانەکەی لە (مصحف)دا بریتی یە لە زەنە (سکون) لەسەر(لام)ـەکە، وەك:
        ألـ + قَمَر =   قورئانی پیرۆزألقَمَر/١قورئانی پیرۆز                  قورئانی پیرۆزألفاتحة/٧قورئانی پیرۆز

 تێبینی:
نموونەی لامی قەمەری لەگەڵ (١٤) پیتەکە. بۆ دیتن و گوێگرتن، تکایە کلیکی ئەم وینەیە بکە کلیکم لەسەر بکە

٢ــ تێهەڵکێش کردن (إدغام) دەکرێت ئەگەر لەدوایەوە ئەم پیتانە بێت (ط، ث، ص، ر، ت، ض، ذ، ن، د، س، ظ، ز، ش، ل) لەسەرەتای ئەم ووشانەدا کۆکراونەتەوە و ژمارەیان (١٤) پیتە:

ئەم (لام)ـە پێی دەگوترێ لامی شەمسی (أللّام ألشّمسيةکلیکم لەسەر بکە) وە دەبێ تێهەڵکێش (إدغام) بکرێ بەبێ مینگە (ألغُنَّة) تەنها پیتی (نون) مینگەی لەگەڵدا دەبێت. نیشانەی ئەم (لامی شەمسی)یە لە (مصحف)دا بوونی شەددەیە () لەسەر پیتی دوای (لام)ـەکە، وەك:

        ألـ + شَمس =   قورئانی پیرۆزألأنعام/٧٨قورئانی پیرۆز                  قورئانی پیرۆزألفاتحة/٤قورئانی پیرۆز

 تێبینی:
نموونەی لامی شەمسی لەگەڵ (١٤) پیتەکە. بۆ دیتن و گوێگرتن، تکایە کلیکی ئەم وینەیە بکە کلیکم لەسەر بکە

    لامی دیکەش هەیە کە لامێکی (أصلي)یە لەناوە (اسم)کە و لێی نابێتەوە، ئەوەش حوکمەکەی دەرخستن (إظهار)ـە. بۆ نموونە:
        ألروم/٢٢، آل عمران/١٥١، ألزخرف/١٩، ألنّبأ/٠١٦

هەروەها (الـ)ی (إسم الموصول)یش هەیە، حوکمەکەی تێهەلکێش کردنە (إدغام) ئەگەر پیتی (لام)ی بەدوادا بێت، بۆ نموونە:
        ألبقرة/٢١، ألبقرة/٢٤

وە ئاشکرا (إظهار) دەکرێت لەگەڵ پیتەکانی دیکە بۆ نموونە:
        ألبقرة/٧١، الأنعام/٨٦
 تێبینی: ئەم دوو لامەی سەرەوەش هەر لەگەڵ ناو (اسم)دایە. بەڵام وەکو شەمسی و قەمەری حیساب ناکرین.

 دووەم: (لام)ی کردار (لام ألفعل): مەبەست لەم لامە ئەوەیە کە دەکەوێتە ناو کردار (فعل)ـەوە، جا ئەو کردارە ڕابردوو (فعل ماضي) یان کرداری ڕانەبوردوو (فعل مضارع) یان کرداری فەرمان کردن (فعل أمر) بێت، ئەو (لام)ـە ئاشکرا (إضهار) دەکرێت، بەڵام لەحاڵەتی گەیشتنی بە پیتی (ل) و پیتی (ر) ئەوە تێهەڵکێش (إدغام) دەکرێت. بۆ نموونە:

ئاشکرا (إضهار) کردنی لامی کردار:
         ألقصص/٨، الأعراف/١٧٦، ألبقرة/١٢٦، ألبقرة/٩٤

تێهەڵکیش (إدغام) کردنی لامی کردار:
        ألإسراء/٢٣    طه/١١٤

ئاشکرا (إظهار) کردنی لامی زەنە (سکون)دار کە لە دوای (و)، (ف)، (ثمَّ) دێت و دەچیتە سەر کرداری ڕانەبوردوو (الفعل المضارع) ودەیگۆڕێ بۆ شێوەی (أمر) و بەشێکیش نی یە لە پێکهاتەی وشەکە. بۆ نموونە:
        ألبقرة/٢٨٢، ألنّور/٢٢، ألحج/١٥، ألنّساء/١٠٢

 سێیەم: لامی پیت (لام ألحرف): لامێکی زەنە (سکون)دارە دەکەوێتە دوو وشەوە کە ئەمانەن: (هل) و (بل). ئەوەش دوو حوکمی هەیە:
١ــ تێهەڵکیش (إدغام) کردن ئەگەر (لام) و (راء)ی بەداوادا هات، وەك:
        ألروم/٢٨، ألمدثر/٥٣، ألنساء/١٥٨

١ــ ئاشکرا (إظهار) کردن ئەگەر پیتەکانی دیکەی بەداوادا هات، وەك:
        ألإنسان/١، ألمطففين/١٤، ألرعد/٣٣

 چوارەم: لامی ناوی خودا (لام لفظ ألجلالة): لە بەشی گەورەکردن و گچکەکردن (ألتّفخيم والتّرقيق)دا باسی لێکراوە، تکایە کلیکی سەر ئەم وێنەیە بکە: کلیکم لەسەر بکە

پرسیار و وەڵام دەربارەی لامی شەمسی و لامی قەمەری کلیکم لەسەر بکە

لامی شەمسی و قەمەری بە وێنە کلیکم لەسەر بکە

بۆ سەرەوە


بەشـی یەکـەم
بەشی دووەم
بەشی سێیەم
بەشی چوارەم
بەشی پێنجەم



قورئانی پیرۆز


























گەڕانەوە بۆ سایتی زانستی تەجوید