زانستی تەجوید


تەجویدمەدد (درێژکردنەوە)و بەشەکانی 1

مەدد (درێژکردنەوە)

 یەکەم: پێناسەی مەدد (درێژکردنەوە)
ــ لەزمانەوانیدا: واتە درێژکردنەوە یا زیادکردن (ألإطالة أو ألزيادة).
ــ لە زاراوەدا: بریتیە لە درێژکردنەوەی دەربڕینی یەکێک لە پیتەکانی (مەدد) یا یەکێک لە دوو پیتە نەرم و ئاسانەکان (حرفي ألْلّيِنکلیکم لەسەر بکە) بەهۆی یەکێک لەهۆیەکانی (مەدد)ەوە. کە کەمترین ماوەی درێژ کردنەوە (٢) دوو جوڵەیە.

 دووەم: پیتەکانی مەدد (درێژکردنەوە)
پیتەکانی درێژکردنەوە ژمارەیان (٣) سێ پیتە کە ئەمانەن:
١ــ (ألفکلیکم لەسەر بکە)ی زەنەدار کە پیتەکەی پێشی سەر (فتحة)ی هەبێت (ــَ اْ).     ألبقرة/٣٠
٢ــ (و)ی زەنەدار کە پیتکەی پێشی بۆر (ضمة)ی هەبێت (ــُ وْ).               ألبقرة/٨
٣ــ (ي)ی زەنەدار کە پیتەکەی پێشی ژێر (كسرة)ی هەبێت (ــِ يْ).             ألبقرة/١١

کە هەرسێکیان لە وشەی (نُوحِيهَا) کۆکراونەتەوە:

          هود/٤٩  

لەخوارەوەش چەند نمونەیەکی دیکە:

      ألنمل/١٦       ألأعراف/١٢٩       ألكهف/٩٦

ئەم سێ پیتەش واتە پیتەکانی (مەدد) لە بۆشایی (ألجوف)ەوە دەردەچێ کە بریتیە لەو بەتاڵاییەی نێوان گەروو و دەم بۆیە پێی دەگوترێ (ألحروف ألجوفية)، ئەم بۆشاییە تەنها یەک دەریچەی (مخرج)ی هەیە کە ئەوپیتانەی (مەدد)ی لێ دەردەچیت، هەروەها پێی دەگوترێ پیتە هەواییەکان (ألحروف ألهوائية) چونکە پشت بە هەوای بۆشاییەکەی دەبەستێت، بە جوڵاندنی هەواکە دەنگەکە دروست دەبێت و بەنەمانی هەواکە دەنگەکە کۆتایی پێ دیت.
پیتەکانی (لین)یش کە لەسەرەوە باسمان کرد، ژمارەیان دوو پیتە کە ئەمانەن: یەکەمیان: پیتی (واو)ی زەنەدار پیتی پێشەوەی سەر (فتحة) بێ (ــَ وْ). دووەمیان: (ياء)ی زەنەدار پیتی پێشەوەی سەر (فتحة) بێ (ــَ يْ). وەك:

  قورئانی پیرۆزقريش/٤قورئانی پیرۆز                  قورئانی پیرۆزألنّصر/٢قورئانی پیرۆز

بەشەکانی مەدد
درێژکردنەوە (مەدد) دەکرێت بە دوو بەشی سەرەکی یەوە:

  یەکەم: درێژکردنەوەی ئاسایی (ألمدّ ألطّبيعي) یا بنەڕەتی (ألأصلي): بریتییە لە سێ پیتەکەی مەدد بەمەرجێک بەدوایاندا پیتی (همزة) یا زەنە (ألسّكون) نەهاتبێت. ئەندازەی درێژکردنەوەی دوو جووڵە (حَرَكَة)یە. وەبۆیە پێی دەگوترێ (ألمدّ ألطّبيعي) لەبەر ئەوەی خاوەن سروشتێکی دروست زیاترو کەمتر لەو ئەندازەیە درێژی ناکاتەوە.
ئەندازەی دوو جووڵە (حَرَكَة)ش ئەوەندەیە کەیەکجار بەخێراییەکی مام ناوەند پەنجەت دابخەیت و بیکەیتەوە یان گوتنی دوو پیت بەدوای یەکدا بۆ نموونە: (قُ قُ)، چونکە ئەندازەی یەک جووڵە (حَرَكَة) بریتییە لەماوەی گوتنی پیتێکی بزوار وەك (قُ) بۆیە دوو جووڵە دەبێ بە دوو پیتی بزوار (حەرەکەدار).

کاتی خایەنراوی (درێژکردنەوەی) مەددەکان: درێژکردنەوەی مەددی سروشتی بەقەد دوو جووڵەیە بەمانای: کاتی خایەنراوی گوتنی قا = بەکاتی خایەنراوی گوتنی قَ قَ. بەهەمان شێوە کاتی خایەنراوی گوتنی ما = بەکاتی خایەنراوی گوتنی مو = بەکاتی خایەنراوی گوتنی مي.

پیتی مەدد
سورەت : ئایەت
گوێگرتن
نموونە لە ئایەتەوە
ــَ اْ
٧٩:٨

ــُ وْ
٧٩:١٥

ــِ يْ
٧٩:١٥



پرسیارو وەڵام دەربارەی درێژکردنەوەی ئاسایی (ألمد ألطّبيعي) یا بنەڕەتی (ألمد ألأصلي) کلیکم لەسەر بکە

  دووەم: درێژ کردنەوەی لاوەکی (ألمَدّ ألفرعي): ئەو مەددە زیادەیە لەسەر مەددی ئاسایی (طبيعي)، وە بریتیە لەو درێژکردنەوەیەی کە لە ئەنجامی بەیەکگەیشتنی هەر یەک لە پیتەکانی مەدد (ا ــ و ــ ي) لەگەڵ پیتی (همزة ـ ء ـ) یا پیتیکی زەنەدار (ساکن). واتە هۆی ڕوودانی ئەو مەددە بەهۆی (همزة) و (زەنەداری) یەوەیە، بەم جۆرە:
  أ ــ ئەو مەددانەی بەهۆی (همزة) وە ڕوودەدەن.
  ب ــ ئەو مەددانەی بەهۆی پیتێکی زەنەدار (ساکن)ـەوە ڕوودەدەن.

بەدرێژی باسی هەردوو جۆرەکە دەکەین:

  أ ــ ئەو مەددانەی بەهۆی (همزة) وە ڕوودەدەن.
ئەم جۆرەیان دەکرێ بە سێ بەشەوە: ١ ـ درێژکردنەوەی پێویستی لکاو (ألمد ألواجب ألمتصل) ... ٢ ـ درێژکردنەوەی ڕێپێدراوی جیا (ألمد ألجائزألمنفصل) ... ٣ ـ درێژکردنەوەی گۆڕاو (مد ألبدل).

١ ـ درێژکردنەوەی پێویستی لکاو (ألمد ألواجب ألمتصل):
کاتێک بەدوای یەکێک لەپیتەکانی درێژکردنەوە (مدّ) دا پیتی (همزة ــ ء ــ) بێت کە لەیەک وشەدا کۆبونەتەوە ئەوجا ئەگەر لە ناوەڕاستی وشەدابن یا لەکۆتایی وشەدا. ئەم درێژکردنەوە پێویست (واجب)ـە، چونکە گشت خوینەران (ألقُرّاء) بڕیاریان لەسەر درێژکردنەوەی داوە.
ئەندازەی درێژکردنەوەی: ٤ (چوار) جوڵەیە، کە پێی دەگوترێ مام ناوەند (ألتوسط) یا ٥ (پێنج) جوڵەیە، کە پێی دەگوترێ سەروو مام ناوەند (فویق ألتوسطکلیکم لەسەر بکە)....(بەڵام چوار جوڵە بەناوبانگترە)... وە بۆیە پێی دەگوترێ لکاو (متصل) چونکە پیتی (مەدد) و پیتی (همزة ــ ء ــ) لەیەك وشەدا بەیەک دەگەن ....

 تێبینی: ئەگەر پیتی (همزة) کەوتە کۆتایی وشەو لەسەری وەستاین (وقف)، دەتوانین (٥،٤ يا ٦) جوڵە درێژی کەینەوە چونکە دەبێتە جۆریکی دیکە لە (مەدد) بە ناوی: مەددی توش هاتوو بە زەنە (ألمد ألعارض للسكون)، کە لەشوێنی خۆیدا باسی دەکەین، لەخوارەوە نمونەی هەیە.

نموونەکانی مەددی پێویستی لکاو (المد الواجب المتصل):

پیتی درێژکردنەوە (مدّ)

نمونەی چوار جوڵە (حركة)

نمونەی پێنج جوڵە (حركة)

نمونەی شەش جوڵە (حركة)

زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألبقرة/٥    سورة ألفجر/٢٢

  
------
زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألبقرة/٤٩    سورة ألبقرة/٢٢٨

  
  
زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألنساء/٤   سورة هود/٧٧

  
سورة هود/٧٧

نموونەی زیاتر:

پیتی مەدد
گوێگرتن

نموونە

زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألنصر/١

زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألرعد/٢٥

زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألفجر/٢٣




٢ ـ درێژکردنەوەی ڕێپێدراوی جیا (ألمد ألجائز ألمنفصل):
بریتیە لەو دریژکردنەوەی کە لەدوو وشەدا ڕوودەدات، واتە بریتیە لەوەی یەکێک لەپیتەکانی مەدد (ا ــ و ــ ي) لەکۆتایی وشەیەکدا بێ و پیتی (همزة ـ ء ـ) لەسەرەتای وشەکەی دیکەدا بێت.
ئەندازەی دریژکردنەوەی: (٤ یان ٥) جوڵە درێژ دەکرێتەوە، هەردووکیان دروستن بەڵام چوارەکە بەناوبانگترە، هەر لەبەر ئەوەشە پێی دەگوترێ ڕێپێدراو (جائز). وەبۆیە پێی دەگوترێ جیا (منفصل) چونکە پیتی (مەدد) لە وشەیەکدایەو (همزة) کەش لە وشەی دوای ئەو دایە.

نمونەکان:

پیتی درێژکردنەوە (مدّ)

نمونەی چوار جوڵە (حركة)

نمونەی پێنج جوڵە (حركة)

زانستی تەجوید Moslim.se

ألبقرة/٤    ألكوثر/١

      
زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألبقرة/٤٩   

زانستی تەجوید Moslim.se

سورة ألذاريات/٢١   سورة ألأعراف/٣٨

      


 تێبینی: ئەم جۆرە مەددە لەکاتی بەردەوام بوون (وصل) دا دروست دەبێت، خۆ ئەگەر لەسەر وشەی یەکەم وەستای لە (دوو) جوڵە زیاتر درێژ ناکرێتەوە، واتە دەبێتەوە بە مەددێکی ئاسایی (طبيعي).

بۆ سەرەوە


بەشـی یەکـەم
بەشی دووەم
بەشی سێیەم
بەشی چوارەم
بەشی پێنجەم



قورئانی پیرۆز


























گەڕانەوە بۆ سایتی زانستی تەجوید