زانستی تەجوید


تەجوید3 (یاساکانی نونی زەنەدار و تەنوین (أحكام ألنّون ألساكنة والتّنوين

 (٣) ــ هەڵگەڕاندنەوە (ألقَلبْ) یان (ألإقْلابْ)

لەزمانەوانیدا: وەرگێڕانی شتێك (تحويل ألشئ عن وجهه).
لەزاراوەشدا بریتی یە لەگۆڕینی (نونی زەنەدار) یا (تەنوین) بە میمێکی (م) شاراوە بە مینگەوە (ألغنّة)، لەکاتی گەیشتنی بە پیتی (ب) ... بە مانایەکی دی: هەرکاتێک لەدوای نونی زەنەدار یا تەنوین پیتی (ب) هات جا لەیەك وشەدابوون یا لەدوو وشە، نوونە زەنەدارەکە (ساکن) یا تەنوینەکە دەکرێ بە میمێکی خەفیفی مینگەدار و درێژکردنەوەی مینگەکە بەئەندازەی دوو (حركة). بۆ نمونە:
   ألبيّنة/٤   

ئەگەر سەرنجی ئەو نمونەی سەرەوە بدەین دەبینین لەدوای نونی زەنەدار پیتی (ب) هاتووە کە کەوتوەتە سەرەتای وشەی (بَعْدِ)، بۆیە (نون)ە کەمان هەڵگێڕایەوە و کردمان بە(میم) و شاردمانەوە (إخفاء) لەکاتی گەیشتنی بە پیتی (ب) بەم شێوەیە:
وەنابێ ئاشکرا (إظهار)ی بکەین و بڵێین: مِنْ بَعْدِ .


تێبینی:
 یەکەم: هەڵگەڕاندنەوە (ألقَلْبْ) لەیەك وشەو لە دوو وشەدا ڕوو دەدات لەگەڵ نونی زەنەداردا و بەڵام لەگەڵ تەنوین دا تەنها لەدوو وشەدا دەبێت.

 دووەم: لەکاتی هەڵگەڕاندنەوە (ألقَلْبْ) دوولێوەکان بەنەرمی بەیەکەوە دەنووسێن، واتە مەرج نی یە بەتەواوی لچ و لێوەکان بکەونە سەریەك، بەڵکۆ دەبێ کەمیک رێگە بدرێت هەوا بێتە دەرێ نەك بەتەواوی هەردوو لێوەکە بکەوێتە سەریەك وەکو (چۆن پیتی میم دەردەکرێت) دەبێ (بەم شێوەیە بگوترێت ) نەک (بەم شێوەیە ). ئەو کاتە ڕاستەکە ئەوەیە: .

 سێیەم: کاتێ سەرنجی قورئانی تەجویدکراو (مصحف ألتجويد) بدەین سەبارەت بە هەڵگەڕاندنەوە دەبینین:
١ ـ نونی زەنەدار لە جیاتی زەنە (سکون) کە میمێکی گچکەی کۆتایی لەسەر نوسراوە.
٢ - تەنوینی ( مضموم و مكسور و مفتوح) هەرکامیان إقلاب کران، بۆر (ضمة) یەک یا سەر (فتحة) یەک یا ژێر (کسرة) یەکی لادەچی و لەجێگەی ئەو میمێکی گچکەی کۆتایی دەنوسرێت.
٣ - ئەو سورەتانەی کە بەتەنوین کۆتایی یان هاتووە ئەوانیش میمێکی (إقلاب)یان بۆ کراوە بۆ کاتێ گەر خوێنەر بیەوێ سورەتەکە ببەستێ بە سورەتی دوایەوە و دەست بە خوێندنی (بسم الله الرحمن الرحيم) بکات. بۆ وێنە:

ألمَسَد   ألفَلَق

نمونەی هەڵگەڕاندنەوەی نونی زەنەدار:
ألبقرة/٢٦١    ألبقرة/٥٦

ألقمر/٤
                                 ألهُمَزة/٤                               آل عمران/٤٤

نمونەی هەڵگەڕاندنەوەی تەنوین:
ألعلق/١٥    ألملك/١٣

ألحجّ/١٦                  

نمونەی زیاتر:

 (٤) ــ شاردنەوە (ألإخفاء)

لەزمانەوانیدا: داپۆشین.
لەزاراوەدا: بریتیە لە گوتنی نونی زەنەدار یان تەنوین لەنێوان ئاشکرا کردن (ألإظهار) و تێهەڵکیش کردن (ألإدغام) بەشێوەیەک کە نە ئاشکراکردنی تەواو بێت و نە تێهەڵکێش کردنی تەواو بێت، بەبێ ئەوەی شەدەدار بکرێت و لەگەڵ هێشتنەوەی مینگە (ألغنّة)ی پیتی یەکەم بەئەندازەی دوو جووڵە (ألحركة) بۆ پیتە شاراوەکە و شەدە لابردن لەسەر پیتی دوایی.
ئەم شاردنەوەیە (ألإخفاء) کاتێ ڕوودەدات کە لەدوای نونی زەنەدار و تەنوینەوە (١٥) پانزدە پیت لە پیتەکانی زمانی عەرەبی دێت کە ئەمانەن: (ص، ذ، ث، ك، ج، ش، ق، س، د، ط، ز، ف، ت، ض، ظ)، لەسەرەتای ووشەکانی ئەم دێڕە شیعرەدا کۆکراونەتەوە:

                                    صف  ذا  ثنا  كم  جاد شخص  قد  سما         دم  طيبا  زد  في  تقى  ضع ظالماً
واتە: وەسفی کەسێک بکە کە خاوەن ڕێزبێت، چەندین کەس باش بوون و بەرزەوە بوون، دە تۆش تەقواو لەخوا ترسان زیاد بکەو واز لە ستەمکاران بهێنە.

چۆنێتی گۆ (نطق) کردنی شاردنەوە (ألإخفاء)
لەکاتی دەربڕیندا دەبێت سەرەتای زوبان کەمێک لە پووکی ددانەکانی سەرەوە دووربخرێتەوە و کەمێک لە دەریچی (مخرج)ی نون دووربکەوێتەوە. هەروەها دەبێ نیوەی ( نون )ـەکە لەدەمدا درکەوێت و نیوەکەی دی بدرێت بە لووت تا مینگە (غنّة) دروست ببێت، بەڵام بەبێ ئەوەی لەهیچ کاتێکدا شەدەدار بکرێت.

تێبینی: لەکاتی روودانی شاردنەوە ( ألإخفاء )دا:
 یەکەم: گوتنی مینگەیەکی تەواو لە لووتەوە.
 دووەم: گوتنی دەنگۆکەیەکی کەم لەدەمەوە بەهۆی دەنەخرانی دەریچە ( مخرج ) ی نوون ( بەشە زمانی یەکەی ) بەتەواوی.
 سێیەم: پێویستە زمان بۆ پیتی دوای ( نون ) یان ( تەنوین ) ئامادە بکەیت وەك:

بۆ سەرەوە


بەشـی یەکـەم
بەشی دووەم
بەشی سێیەم
بەشی چوارەم
بەشی پێنجەم



قورئانی پیرۆز


























گەڕانەوە بۆ سایتی زانستی تەجوید